BIRINCHI BO'L!

Eng muhim yangiliklardan birinchi xabardor bo'ling!

Obuna bo'lish
×

Xitoy vaziri: "Koronavirus ko'p joydan tarqagan, biz birinchi xabar berganmiz..."

Koronavirus pandemiyasi dunyoning turli joylarida alohida tarqalishi natijasida yuzaga kelgan, buni tobora ko‘proq o‘tkazilayotgan tadqiqotlar ko‘rsatib turibdi. “RBK”ning xabar berishicha, bu haqda Xitoy tashqi ishlar vaziri Van I Sinxua agentligiga bergan intervyusida aytib o‘tdi.

Van I koronavirus haqida Xitoy dunyoga xabar bergan birinchi davlat bo‘lganini eslatgan. Pekin zudlik bilan epidemiologik tekshiruv o‘tkazib, kasallik qo‘zg‘atuvchi omillarni aniqlash va muhim ma’lumotlarni tarqatish choralarini ko‘rganini qo‘shimcha qilgan.

JSST ma’lumotiga ko‘ra, dunyoda koronavirusga chalinganlar soni 81,9 million kishidan ortiq bo‘lib, ulardan 1,8 milliondan ortig‘i vafot etgan. Jons Hopkins universiteti ma’lumotlarida esa dunyoda 84 milliondan ortiq kishi kasallangani, ularning 1,82 million nafari vafot etgani keltirilgan.

Aniqlangan holatlar bo‘yicha birinchi o‘rinda AQSh bo‘lib, 20,1 milliondan ortiq kishi kasallangani qayd etilgan. Ikkinchi o‘rinda — Hindiston (10,3 million), uchinchi o‘rinda — Braziliya (7,7 million), to‘rtinchi o‘rinda — Rossiya (3,1 million), beshinchi o‘rinda — Fransiya (2,6 million).

Ebolani aniqlagan olim hayot uchun xavfli bo‘lgan yangi kasallikdan ogohlantirdi! 1976-yilda Ebola virusini birinchi bo‘lib aniqlagan kongolik olim, mikrobiolog Jan-Jak Muyembe-Tamfum Kongoda hayot uchun xavfli bo‘lgan yangi kasallik paydo bo‘lgani ehtimolidan ogohlantirdi. Bu haqda “RBK”ga tayanib, “Daryo” nashri xabar berdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, mamlakat g‘arbida joylashgan Ingende shahridagi bir ayolda gemorragik isitma belgilari kuzatilgan. Ayoldan tahlil olinib, Kinshasadagi biotibbiy tadqiqotlar milliy institutiga jo‘natilganda, unda Ebola virusi yoki tibbiyotga ma’lum bo‘lgan birorta kasallik belgilari aniqlanmagan. Muyembe-Tamfum ayol avval qayd etilmagan, shartli ravishda “X kasallik” deb atagan yangi kasallikka chalingan ilk bemor bo‘lishi mumkin, deb taxmin qilmoqda. Olimning baholashicha, yangi kasallik COVID-19 kabi yuqumli bo‘lishi, undan o‘lim darajasi esa Ebola virusidagidan 50-90 foizni tashkil qilishi mumkin (ushbu virusdan o‘rtacha 50 foiz kasallar vafot etgan). Ayni paytda noma’lum kasallik aniqlangan ayol izolyatsiya qilingan, unga yaqinlari bilan faqat plastik oyna orqali muloqot qilishga ruxsat berilgan. Ayol va uning yaqinlariga Ebola bilan kasallanishdan qo‘rqadigan mahalliy aholi tomonidan zarar yetkazilmasligi uchun uning shaxsi sir saqlanmoqda. Hozircha “X kasallik” gipotezaligicha qolmoqda. Shunga qaramay, JSST yangi epidemiya yuz berishidan jiddiy xavotirda. Avvalroq Muyembe-Tamfum insoniyat kelajakda hayvonlardan odamlarga yuquvchi yangi kasallikka duch kelishidan ogohlantirgan. Mikrobiolog bunday kasallik COVID-19’dan ham xavfliroq pandemiyani yuzaga keltirishi mumkinligini istisno etmagan. Ma’lumot uchun, Ebola kasalligi birinchi marta 1976-yilda aniqlangan. Ushbu virusli kasallik 2013–2016-yillarda G‘arbiy Afrikada juda keng tarqalib ketdi. Gvineyada boshlangan kasallik Liberiya va Siyerra-Leonega ham o‘tib ketdi. Kasallikning o‘ziga xos xavfli jihati unda kasallanganlar orasida o‘lim holatining yuqoriligidadir. O‘sha paytda 11 315 kishi yoki kasallarning 50 foizi vafot etgan. 2019-yilning iyul oyida Kongo Demokratik Respublikasida qayd etilganidan keyin JSST xalqaro favqulodda holat e’lon qilgan. Mamlakatda kasallik paydo bo‘lganidan buyon 2 200 kishi vafot etgan. Eslatib o‘tamiz, 2020-yil fevral oyida Nigeriyaning boshqa bir shtati Benueda noma’lum kasallikning tarqalgani xabar qilingan. O‘shanda 104 kishi kasallangan, 15 nafar bemor vafot etgandi. Mahalliy shifokorlar buning koronavirus emas, balki boshqa yangi kasallik ekanini bildirgan. Noyabr oyida esa Nigeriyada 15 kishi noma’lum kasallikdan vafot etdi.  
Koronavirusning eng xavfli jihati ma’lum qilindi! Yangi turdagi koronavirus SARS-CoV-2’ning eng xavfli jihati uning yuqori darajada yuquvchanligi hisoblanadi. Bu haqda xitoylik virusolog, professor Chjun Nanshan ma’lum qildi, deb xabar berdi “Xuansyuvan” portali. Professorning ta’kidlashicha, SARS-CoV-2 mavsumiy gripp, ORVI (o‘tkir respirator virusli infeksiya) yoki MERS koronavirusidan tezroq va osonroq yuqadi. Shu sababli bu infeksiyaga qarshi kurashish uchun 4 ta komponent: erta himoya, infeksiyani erta aniqlash, erta tashxis va erta izolyatsiya zarur. Erta himoya ostida niqob va qo‘lqoplar taqib yurish, qo‘llarni tez-tez yuvish va ijtimoiy masofaga rioya qilish ko‘zda tutiladi. Bu choralar insonni himoyalaydi, chunki koronavirus bevosita aloqalar yoki yuzalar orqali yuqadi. Koronavirusni erta aniqlash uchun gavjum joylarda tana haroratini o‘lchash zarur. Shuningdek, shubhali alomatlar paydo bo‘lganda darhol shifokorlarga murojaat qilish kerak. Bunday alomatlarga o‘zini yomon his qilish, tana harorati ko‘tarilishi, quruq yo‘tal va noodatiy toliqish kiradi. Erta tashxis shifoxonalarda koronavirusga chalinganlarni boshqa bemorlar bilan aralashtirib yubormaslik imkonini beradi. Mutaxassisning aytishicha, buning uchun ambulator sharoitlarda ko‘rik o‘tkazish lozim. O‘z navbatida, erta izolyatsiyalash kasallangan odamning sog‘lom odamlar bilan aloqalarini minimallashtiradi. Avvalroq amerikalik olimlar SARS-CoV-2’ning o‘ta yuquvchanligi sababini aniqlashganini ma’lum qilishgandi. Ularning ta’kidlashicha, yangi turdagi koronavirus boshqa koronaviruslar: atipik zotiljam keltirib chiqaruvchi SARS-CoV-1 va inson uchun xavfsiz HCoV-HKU1’ning genomlarini o‘zida mujassamlagan. Atipik zotiljam virusi uncha yuqumli bo‘lmay, biroq undan o‘lish darajasi yuqori. HCoV-HKU1, aksincha, o‘ta yuqumli bo‘lib, biroq deyarli bezarar hisoblanadi.

Fikr qoldiring