BIRINCHI BO'L!

Eng muhim yangiliklardan birinchi xabardor bo'ling!

Obuna bo'lish
×

Ogoh bo'ling! Koronavirus ortiqcha vaznli odamlarda o'lim xavfini ikki barobar oshiradi! Nega?

Semizlik COVID-19 ga chalingan bemorlarning salomatligi yomonlashishi va vafot etish xavfini oshiradi. Buyuk Britaniya Sog‘liqni saqlash vazirligi ushbu xulosaga keldi. Shu munosabat bilan mamlakat Bosh vaziri Boris Jonson hamyurtlarini ozishga harakat qilishga chaqirdi. Bu haqda The Independent nashri xabar berdi.

“Vazn tashlash – bu COVID-19 xavfidan himoyalanishning bir usuli. Umuman olganda, bu salomatligimizni yaxshilaydi”, deb ta’kidladi Jonson jurnalistlar bilan bo‘lgan suhbatda. Shu bilan birga, uning o‘zi ham sog‘lom vaznga erishishga harakat qilayotganini ta’kidladi.

Public Health England davlat agentligi mutaxassislarining fikriga ko‘ra, tana vazni indeksi (BMI) 25 dan 29,9 gacha bo‘lgan odamlar, ya’ni semiz odamlarda koronavirusning og‘ir asoratlari kuzatilishi ehtimoli yuqori bo‘ladi. BMI 30 dan 35 gacha bo‘lgan odamlarda esa o‘lim holati qayd etilish ehtimoli ozg‘in odamlarga nisbatan 40 foizga ko‘proq kuzatiladi.

BMI 40 dan yuqori bo‘lgan bemorlarning koronavirusdan vafot etish xavfi ikki barobar yuqori. Shifokorlar tana vazni indeksi 25 dan yuqori bo‘lgan barchani ozishga, tana vazni indeksi 25 dan kam bo‘lgan barcha fuqarolarni esa semirib ketishdan saqlanishga chaqirdi.

Virus nam ob-havoda yanada kuchlanishi va ko‘payishi aytildi! Bu qanchalik haqiqat? Yangi turdagi koronavirus COVID-19 mutatsiyaga uchrashi kutilmokdami va yangi pandemiyaga olib kelishi mumkinmi? Ushbu savolga O‘zbekiston Respublikasiga koronavirusning kirib kelishi va tarqalishining oldini olish yuzasidan chora-tadbirlar dasturini tayyorlash bo‘yicha respublika maxsus komissiyasi shtabi a’zosi, tibbiyot fanlari nomzodi Sevara Ubaydullayeva javob berdi:   “Rossiya Federatsiyasi va xorijiy davlatlar biolog olimlari, kasallikni ikkinchi to‘lqinini joriy yilning noyabrlarida kuzatilishi mumkinligini taxmin qilishmoqda.   Qaysidir manbada virusning mutatsiyasi kasallikni yengil kechuvini keltirib chiqaradi deb hisoblasa, qaysidir olimlar mutatsiya virusni kasallik chaqiruvchi qobiliyatini yanada kuchaytiradi va og‘irroq kechishi mumkin degan taxminiy g‘oyalarni ilgari surmoqdalar”.    Ayni vaqtda dunyo bo‘ylab koronavirusga chalinganlar 17 million 312 025 kishini tashkil etmoqda. Ulardan 673 527 nafari vafot etgan, 10 million 148 826 kishi sog‘aygan. O‘zbekistonda esa rasmiy ko‘rsatkich mos ravishda 23 558, 137, 13 680 ni tashkil etmoqda.    Ayni kunlarda ko‘pchilikni o‘ylantirayotgan savol bor: virus issiqda yo‘qoladi deb aytilgan edi. Ammo, bundan bo‘lmadi. Xo‘sh, virus kuz-qish mavsumida, umuman nam ob-havo sharoitida ko‘proq tarqalishi mumkinmi? Mutaxassisning fikricha, nam ob-havo virusning bolalashiga yetarlicha sharoit yaratib beradi.  “Shaxsiy kuzatuvlar asosida aytish mumkinki, mazkur virus sovuq va namgarchilikni yaxshi ko‘radi, shunday muhitda u juda tez ko‘payadi va tarqaladi hamda uning kasallik chaqirish xususiyati kuchayadi.   Issiq iqlim tarqaluvchanlikni kamaytiradi. Tarqaluvchanlik kamaygani sari virus yuklamasi kamayadi va kasallik yengil kechishi kuzatiladi”, deydi Ubaydullayeva.
Koronavirusning eng xavfli jihati ma’lum qilindi! Yangi turdagi koronavirus SARS-CoV-2’ning eng xavfli jihati uning yuqori darajada yuquvchanligi hisoblanadi. Bu haqda xitoylik virusolog, professor Chjun Nanshan ma’lum qildi, deb xabar berdi “Xuansyuvan” portali. Professorning ta’kidlashicha, SARS-CoV-2 mavsumiy gripp, ORVI (o‘tkir respirator virusli infeksiya) yoki MERS koronavirusidan tezroq va osonroq yuqadi. Shu sababli bu infeksiyaga qarshi kurashish uchun 4 ta komponent: erta himoya, infeksiyani erta aniqlash, erta tashxis va erta izolyatsiya zarur. Erta himoya ostida niqob va qo‘lqoplar taqib yurish, qo‘llarni tez-tez yuvish va ijtimoiy masofaga rioya qilish ko‘zda tutiladi. Bu choralar insonni himoyalaydi, chunki koronavirus bevosita aloqalar yoki yuzalar orqali yuqadi. Koronavirusni erta aniqlash uchun gavjum joylarda tana haroratini o‘lchash zarur. Shuningdek, shubhali alomatlar paydo bo‘lganda darhol shifokorlarga murojaat qilish kerak. Bunday alomatlarga o‘zini yomon his qilish, tana harorati ko‘tarilishi, quruq yo‘tal va noodatiy toliqish kiradi. Erta tashxis shifoxonalarda koronavirusga chalinganlarni boshqa bemorlar bilan aralashtirib yubormaslik imkonini beradi. Mutaxassisning aytishicha, buning uchun ambulator sharoitlarda ko‘rik o‘tkazish lozim. O‘z navbatida, erta izolyatsiyalash kasallangan odamning sog‘lom odamlar bilan aloqalarini minimallashtiradi. Avvalroq amerikalik olimlar SARS-CoV-2’ning o‘ta yuquvchanligi sababini aniqlashganini ma’lum qilishgandi. Ularning ta’kidlashicha, yangi turdagi koronavirus boshqa koronaviruslar: atipik zotiljam keltirib chiqaruvchi SARS-CoV-1 va inson uchun xavfsiz HCoV-HKU1’ning genomlarini o‘zida mujassamlagan. Atipik zotiljam virusi uncha yuqumli bo‘lmay, biroq undan o‘lish darajasi yuqori. HCoV-HKU1, aksincha, o‘ta yuqumli bo‘lib, biroq deyarli bezarar hisoblanadi.

Fikr qoldiring